Verinin Önemi

Veri, günümüz dünyasında işletmelerin en değerli varlıklarından biri haline gelmiştir. Hızla değişen küresel bir iş ortamında, kuruluşların doğru ve zamanında kararlar alma baskısı hiç bu kadar büyük olmamıştı. Potansiyel zorlukları belirlemek, fırsatları fark etmek ve çeviklikle uyum sağlamak yetenekleri sadece rekabet avantajı sağlamakla kalmayıp aynı zamanda şirketler için hayatta kalma gereksinimi haline gelmiştir. Karar verme süreçlerinde verinin etkili kullanımı, işletmelere hem stratejik hem de operasyonel düzeyde rekabet avantajı sağlamaktadır. Haziran 2024 verilerine göre günlük olarak yaklaşık 402,74 milyon terabayt veri üretiyoruz. Bahsedilen bu büyük verinin toplanması, işlenmesi ve depolanması oldukça büyük bir iş. Elimizde bulunan büyük veriyi analiz edip içgörüler elde etmek kritik öneme sahip. 

İş Zekası (BI) Nedir?

İş zekası (BI), kuruluşların daha iyi kararlar almasına, bilgiye dayalı aksiyonlarda bulunmasına ve daha verimli iş süreçleri uygulamasına olanak sağlayan özellikler anlamına gelir. Modern BI çözümleri, esnek self-servis analizi, güvenilir platformlarda yönetilen verileri, yetkilendirilmiş iş kullanıcılarını ve içgörüye ulaşma hızını önceliklendirir.

Geleneksel sezgiye dayalı karar alma süreçlerinden veriye dayalı karar alma kültürüne geçiş, daha hızlı ve isabetli kararlar alınmasını mümkün kılmaktadır. Özellikle iş zekası (BI) sistemleri, büyük miktarda veriyi analiz ederek yöneticilere anlamlı içgörüler sunar ve böylece işletmelerin belirsizlikleri yönetmesini kolaylaştırır. Yapay zeka (AI) teknolojileri ile birleştiğinde de veri, işletmelere sadece geçmiş performanslarını analiz etme imkanı sunmakla kalmayıp aynı zamanda geleceğe yönelik tahminler yapma ve stratejik kararlar alma fırsatı da sağlar.

BI Yöntemleri

Son birkaç yılda iş zekası çok daha fazla önem kazandı ve kullanımı yaygınlaştı. Performansı iyileştirmeye yardımcı olmak amacıyla daha fazla süreç ve faaliyet içerecek şekilde şirketlere entegrasyonu sağlandı.

• Raporlama: Paydaşlarla veri analizini paylaşarak sonuç çıkarmalarını ve karar almalarını sağlar.
• Performans ölçümleri ve kıyaslama: Hedeflere göre performansı izlemek için mevcut performans verilerini geçmiş verilerle karşılaştırmayı ve genellikle özelleştirilmiş gösterge panelleri kullanmayı sağlar.
• Sorgulama: Verilere özgü sorular sormak, BI'ın veri kümelerinden yanıtları çekmesini sağlar.
• İstatistiksel analiz: Betimsel analizlerden sonuçları alıp, bu eğilimin nasıl ve neden gerçekleştiği gibi istatistikleri kullanarak verileri daha fazla araştırmayı sağlar.
• Veri görselleştirme: Verileri daha kolay anlamlandırmak için veri analizini grafikler, çizelgeler ve histogramlar gibi görsel gösterimlere dönüştürmeyi sağlar.
• Görsel analiz: Verilerden anında analiz ile içgörüleri yakalamak ve analiz akışında kalmak için görsel hikaye anlatımı yoluyla verileri keşfetmeyi sağlar.

BI Faydaları

• İlgili Olma: Verilerden elde edilen içgörüler, iş konusu ve kullanıcı ihtiyaçlarıyla doğrudan ilgilidir.
• Hız: Verilerden elde edilen içgörüler, iş sorularını zamanında ve etkili bir şekilde ele alır.
• Netlik: Görüşler daha kesin, ikna edici ve doğrudur. Elde edilen sonuçların daha tutarlı olmasını sağlar.

Veriye Dayalı Karar Verme Kültürü Nedir?

Veri odaklı karar alma, iş kararlarını bilgilendirmek için sezgi yerine veri ve analiz kullanmaya vurgu yapan bir yaklaşımdır. Geleneksel karar verme yöntemlerini bir kenara bırakarak veriye dayalı karar vermek ve daha stratejik çözümler sunmak önemlidir. Verilerden elde edilen içgörüler ile öngörülere gitmek, işletmeleri ön plana çıkartacaktır. Verilerden doğru içgörüleri de güvenilir ve hızlı bir şekilde elde etmek için de iş zekası çözümlerine ihtiyaç vardır.

“Veri içgörülerine dayalı karar alma, temelde merak hızını en üst düzeye çıkarmakla ilgilidir; kuruluşun bilgi aramaktan içgörüyü ortaya çıkarmaya ve harekete geçmeye geçebildiği hız.” - Indranil Bandyopadhyay, Forrester Baş Analisti

Veriye Dayalı Karar Verme Kültürünün Temelleri

Teknoloji gün geçtikçe hızla ilerlemeye ve gelişmeye devam ettikçe kurumların dijital dönüşümü de artık bir lüks veya seçenek değil kesinlikle bir gereklilik haline gelmiştir. Dijital dönüşüm gerekliliği de en temelde veriden gelir. Veri okuryazarı olmak, şirket içinde veriye dayalı kararlar vermek ve çalışanlara da bu kültürü benimsetmekten geçer. Veriye dayalı karar verme kültürünün temel taşları şöyledir:

• Çalışanlar: Veriye dayalı kültürü uygularken, işle ilgili verileri anlayabilecek analitik becerileri yüksek profesyonellere sahip olmaya çalışmak ve yetkinlik dönüşümü sağlamak gerekir.
• Süreçler: Ürünler, müşteri ilişkileri ve hizmetlerle ilgili verileri haritalandırmak amacıyla ekiplere yönergelere bağlı kalmanın önemini göstermek ve işleri standartlaştırmak gerekir. 
• Otomasyon: Doğru ve güvenilir veriyi toplamayı mümkün kılan teknolojik araçlara yatırım yapmak gerekir.                            

Harvard Business Review, “Karar Vermenin Evrimi: Lider Kuruluşlar Veri Odaklı Bir Kültürü Nasıl Geliştiriyor” makalesine göre analiz kullanımının faydaları şöyle listeleniyor:

• Verimlilik Artışı
• Risklerin Azalması
• Maliyet Düşüşü
• Hızlı Karar Alma
• Program İyileştirme
• Gelişmiş Finansal Performans
• İş Sorunlarına Yaklaşmanın Yeni Yollarını Bulmak

Veriye Dayalı Karar Verme Kültürü Nasıl Oluşturulur?

• Liderlik: Üst yönetim ve liderlerin veriye dayalı karar verme kültürünü desteklemesi çalışanların da bu kültürü benimsemesini hızlandıracaktır.
• Çalışan Bağlılığı: Çalışanların dönüşüm süreçlerine aktif olarak dahil olması ve dijital dönüşümün faydalarını anlaması gerekir.
• Çevik Yaklaşım: Dijital dönüşüm devam eden bir süreçtir ve şirketlerin esnek olması ve değişen koşullara uyum sağlaması gerekir.
• Veri Eğitimi ve Yetkinlik Gelişimi: Çalışanların iş zekası araçlarını ve yetkinliklerini etkin bir şekilde kullanabilmelerini sağlamak için dijital araçlar ve süreçler konusunda eğitilmeleri gerekir. Çalışanların veri okuryazarlığı artırılmalıdır.
• İşbirliği ve İletişim: Çapraz fonksiyonel çalışma disiplini ile farklı departmanlar ve ekipler arasında işbirliği ve iletişim gerekir. Şirketlerin açık ve şeffaf bir kültür oluşturması gerekir.
• Dijital Araçlar: Şirketlerin veriye dayalı karar verme kültürünü oluşturması için iş zekası araçlarının kullanımını desteklemek ve dijital araçlara yatırım yapması gerekir.

Sonuç olarak;

Şirketlerin veriye en kritik öneme sahip olması ve veriye dayalı kararların verilmesi kaçınılmaz bir ihtiyaç haline gelmiştir. Sektörlerdeki potansiyel riskleri gözlemlemek, potansiyel fırsatları yakalamak sadece rekabet avantajı sağlamakla kalmayıp aynı zamanda şirketler için hayatta kalma gereksinimi haline gelmiştir. Veriye dayalı kararlar vermek amacı ile verileri görselleştirmek, dashboardlar ile makro görünüm elde etmek amacıyla iş zekası araçlarını kullanmak en etkili çözüm önerisi haline gelmiştir.

İş zekası, şirketlerin daha doğru kararlar almasına ve veriye dayalı aksiyonlarda bulunmasına olanak sağlayan özellikler anlamına gelir. Bu alandaki araçların kullanımı, analizlerin arttırılması da verimlilik artışı, hızlı karar alma, doğru ve güvenilir sonuçlar elde etmek gibi faydalar sağlamaktadır. Bütün bu yetkinliklerin kazanılması, kültürün benimsenmesi ve çalışmaların arttırılması için de üst yönetim desteği, çalışan interaktifliği, çevik yaklaşım, yetkinlik kazanımı ve dönüşümü, işbirliği ve dijital araçlar büyük önem kazanacaktır.

KAYNAKÇA

Amount of Data Created Daily (2024), Exploding Topics

Business Intelligence: A complete overview, Tableau

What is Self Service BI?, ATSCALE

What is data-driven decision-making?, IBM

Data-Driven Insights And AI: Informing And Automating Complex Decisions, Forrester

Insights to impact: Creating and sustaining data-driven commercial growth, McKinsey&Company

The Evolution of Decision Making: How Leading Organizations Are Developing a Data-Driven Culture, HBR

OKR ile Veriye Dayalı Kültür nasıl benimsenir?, Fixe Consulting